Độc tôn đất hiếm: Chiến thuật 'dìm giá' Trung Quốc khiến phương Tây thất bại suốt hai thập kỷ

Hơn hai thập kỷ qua, Trung Quốc đã biến giá đất hiếm thành một vũ khí chiến lược để triệt tiêu mọi nỗ lực xây dựng chuỗi cung ứng độc lập của phương Tây. Mỗi khi các công ty phương Tây manh nha thiết lập nguồn cung thay thế, Bắc Kinh lập tức tung ra 'đòn dìm giá' – làm sụt giảm giá thị trường đến mức các dự án mới trở nên không khả thi về mặt kinh tế, buộc phải đóng cửa trước khi kịp vận hành. Chiến thuật này đã giúp Trung Quốc duy trì vị thế độc tôn gần như tuyệt đối trong ngành công nghiệp đất hiếm toàn cầu.

Cơ chế hoạt động của chiến thuật này dựa trên lợi thế quy mô và sự hỗ trợ từ nhà nước. Trung Quốc hiện kiểm soát khoảng 60-70% sản lượng đất hiếm toàn cầu và phần lớn công nghệ chế biến tinh. Khi các đối thủ cạnh tranh tiềm năng xuất hiện, các doanh nghiệp Trung Quốc có thể hạ giá bán xuống mức thấp kỷ lục trong thời gian dài – một nước đi mà các công ty phương Tây không thể theo kịp do thiếu hụt nguồn lực và sự hậu thuẫn từ chính phủ. Kết quả là hàng loạt dự án đất hiếm tại Mỹ, Úc và các nước khác đã phá sản hoặc phải ngừng hoạt động sau khi đầu tư hàng trăm triệu USD.

Hệ quả là phương Tây vẫn nằm trong thế kìm kẹp của Trung Quốc đối với nhóm nguyên liệu chiến lược này – yếu tố then chốt cho sản xuất chip, xe điện, tuabin gió và thiết bị quân sự. Nỗ lực xây dựng chuỗi cung ứng độc lập liên tục bị đánh sập, khiến các quốc gia phương Tây đối mặt với rủi ro an ninh năng lượng và quốc phòng. Dù Mỹ và đồng minh đã nhiều lần cảnh báo và cố gắng thoát khỏi sự phụ thuộc, chiến thuật giá cả linh hoạt của Bắc Kinh vẫn tiếp tục là rào cản lớn mà đến nay chưa có giải pháp đột phá.